Καλώς ορίσατε στο dotNETZone.gr - Σύνδεση | Εγγραφή | Βοήθεια
σε

 

Αρχική σελίδα Ιστολόγια Συζητήσεις Εκθέσεις Φωτογραφιών Αρχειοθήκες

Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

Ξεκίνησε από το μέλος xoakin. Τελευταία δημοσίευση από το μέλος dpa2007 στις 27-08-2017, 19:40. Υπάρχουν 9 απαντήσεις.
Ταξινόμηση Δημοσιεύσεων: Προηγούμενο Επόμενο
  •  14-04-2008, 23:02 41508

    Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    Καλησπέρα σας ,

    Θα ήθελα να θίξουμε το θέμα των πνευματικών δικαιωμάτων ενός προγραμματιστής πάνω στον έργο του. Έκανα ένα search αλλά δεν βρήκα κάτι που να με καλύψει.

    Καταρχήν θα ήθελα να ρωτήσω πως μπορείς να κατοχυρώσεις ένα έργο σου (έργο,αλγόριθμο , μια σκέψη ) και στην συνέχεια πως μπορείς να ελέγξεις εάν κάποιος  έχει αντιγράψει  (κλέψει)  τον κώδικα ή την ιδέα σου .

    Υπάρχει κάποια νομοθεσία που να εξασφαλίζει αυτά τα δικαιώματα του προγραμματιστή ?


  •  14-04-2008, 23:17 41509 σε απάντηση της 41508

    Απ: Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    Στα παρακάτω threads έχουν συζητηθεί σχετικά θέματα. Ρίξε μια ματιά...

    1) Είσαι υπάλληλος, πρέπει να δίνεις τον κώδικα στον εργοδοτη?

    2) Πηγαίος Κώδικας Website και Αντιπαράθεση

    3) Περί πνευματικών δικαιωμάτων και αδειών χρήσης


    Dimitris Papadimitriou
    Software Development Professional
    dotNETZone.gr News

    Οι απαντήσεις παρέχονται για συγκεκριμένες ερωτήσεις και χωρίς καμιά εγγύηση. Διαβάστε επίσης τους όρους χρήσης.
  •  15-04-2008, 04:49 41516 σε απάντηση της 41508

    Απ: Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    Να κάνω έναν διαχωρισμό.
    Άλλο το να γράψεις πχ 10000 γραμμές κώδικα και να πεις ότι αυτός είναι δικός μου και να τον θεωρείς δική σου πνευματική ιδιοκτησία και άλλο το να έχεις μια ιδέα, αλγόριθμο.
    Το δεύτερο στην Αμερική το κατοχυρώνουν με πατέντες. Στην ΕΕ οι πατέντες στο λογμικό ΕΥΤΥΧΩΣ δεν αναγνωρίζονται και δεν κατοχυρώνονται.


    Powered by openSuSE 11 64-bit Edition
  •  28-05-2008, 03:15 42461 σε απάντηση της 41516

    Απ: Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    Λέω να συνεχίσω λίγο το θέμα με την εξής παραδοχή:

    Είσαι developer εδώ και μερικά χρόνια και έχεις γράψει πολλά επαναχρησιμοποιήσιμα κομμάτια κώδικα (εκτός εργασίας). Στην νέα σου δουλειά διαπιστώνεις ότι μπορείς να βγάλεις ένα ποσοστό του project με τα κομμάτια που έχεις φτιάξει μόνος σου. Εκεί τι γίνεται? Το λες στον εργοδότη και "τα βρίσκετε", με αυτόν να τα αγοράζει από εσένα ή σου λέει "πολυ ωραία" και 2 μήνες μετά η προσωπική σου δουλειά γίνεται "μέρος του project" και μένεις απέξω, χάνοντας και τα δικαιώματα αυτών που είχες κάνει?

    Επίσης, μπορείς να αναφέρεις σε μια νέα δουλειά σε ποια κομμάτια των projects ασχολήθηκες στην παλιά σου δουλειά? Δεν εννοώ να τα βγάλεις όλα στη φόρα εννοείται...



    I think there's to much blood in my caffeine system..
  •  28-05-2008, 09:26 42462 σε απάντηση της 42461

    Απ: Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    Νομίζω ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένες απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα.

    Dimitris Papadimitriou
    Software Development Professional
    dotNETZone.gr News

    Οι απαντήσεις παρέχονται για συγκεκριμένες ερωτήσεις και χωρίς καμιά εγγύηση. Διαβάστε επίσης τους όρους χρήσης.
  •  28-05-2008, 19:01 42467 σε απάντηση της 42461

    Απ: Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    Από την στιγμή που έχεις εργοδότη, ότι κώδικα γράψεις ανήκει σε αυτόν. Είτε τον έχεις γράψει σπίτι σου, είτε στον χώρο της δουλειάς σου, ο κώδικας ανήκει σε αυτόν. Φυσικά μιλάω για κώδικα που να αφορά έργο που σου έχει ανατεθεί από την δουλειά σου και εσύ έχεις αποφασίσει να δουλέψεις σπίτι. Όσο για τα κομμάτια κώδικα που είχες γράψει στο παρελθόν και τώρα στην νέα σου δουλειά βλέπεις ότι μπορείς κάποια από αυτά να τα ενσωματώσεις στο νέο σου έργο. Λοιπόν από την στιγμή που θα το κάνεις αυτά ανήκουν στον εργοδότη και μόνο αυτά που έχουν ενσωματωθεί στο έργο που σου ανέθεσε. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως όταν εσύ φύγεις, αυτός μπορεί να προσλάβει άλλον προγραμματιστή και να συνεχίσει από εκεί που έμεινε το έργο με εσένα σαν προγραμματιστή και με τον κώδικα που εσύ είχες γράψει.

    Σε γενικές γραμές, ο εργοδότης έχει αποκλειστικά δικαιώματα πάνω στον κώδικα που εσύ γράφεις. Εσύ απλά είσαι το όργανο που εκτελεί εντολές, που σχεδιάζει, υλοποιεί αλλά μέχρι εκεί. Αυτά ισχύουν στα ελληνικά δικαστήρια και έξω φυσικά.

    Αν από την άλλη πας σε αυτήν την εταιρία να δουλέψεις σαν εξωτερικός συνεργάτης τότε εκεί τα πράγματα αλλάζουν πολύ.

  •  29-05-2008, 00:13 42474 σε απάντηση της 42467

    Απ: Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, ούτε στην Ελλάδα, ούτε στο εξωτερικό. Το τί κάνει ο κώδικας παίζει μεγάλη σημασία. Δεν υπάρχουν πολλοί τρόποι να κάνει κανείς input validation σε μία φόρμα και όλοι είναι δημοσιευμένοι. Κανείς δεν μπορεί να πει ότι έχει πνευματικά δικαιώματα στην υλοποίηση ενός από αυτούς τους τρόπους, ακριβώς γιατί είναι ευρέως γνωστοί. Αν όμως έχεις ένα code generator ή ένα ORM, τα πράγματα αλλάζουν ... αν και έχουν γίνει και αυτά τα εργαλεία τόσο κοινά που κάποια πράγματα αρχίζουν και θεωρούνται κοινός τόπος.
    Επίσης, το τί συμφωνία θα κάνεις με τον εργοδότη έχει σημαντικό ρόλο. Του έδωσες τον κώδικα με τον περιορισμό να τον χρησιμοποιήσει μόνο σε ένα project? Για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα? Δεν το αναφέρατε καθόλου? Είπατε τίποτε για δικαιώματα τροποποίησης και παράγωγα του κώδικα?

    Όπως είπε και ο Δημήτρης νωρίτερα, δεν υπάρχει σαφής απάντηση, γιατί απλά κάθε περίπτωση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Έχει προηγηθεί συμφωνία με τον εργοδότη? Προφορική ή γραπτή? Ακόμα και η προφορική έχει ισχύ. Ο εργοδότης ήξερε ότι χρησιμοποίησες δικό σου κώδικα? Εσύ μπορείς να αποδείξεις ότι έχεις ξαναχρησιμοποιήσει τον κώδικα σε προηγούμενο εργοδότη, ο νέος σου εργοδότης όμως δεν σου χρωστάει τίποτα αν δεν τον έχεις ειδοποιήσει.

    Ευτυχώς, το IEEE Spectrum του Μαρτίου 2008 είχε ένα πολύ ωραίο και σύντομο άρθρο, το Software Patents 101, γραμμένο από ειδικευμένο δικηγόρο, το οποίο περιγράφει τους διάφορους τρόπους προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων για το software. Το άρθρο ξεχωρίζει τα διάφορα επίπεδα που μπορούν να προστατευθούν: λειτουργικότητα, σχεδίαση και κώδικας. Πολύ συνοπτικά:

    • Το copyright δεν προστατεύει ποτέ τη λειτουργικότητα, είναι αβέβαιο αν προστατεύει τη σχεδίαση και έχει περιορισμούς για τον κώδικα: δεν καλύπτει public domain κώδικα ή κώδικα που είναι υποχρεωτικός εξαιτίας περιορισμών σε software και hardware. Μετά βέβαια, αρχίζει η κουβέντα τί είναι το public domain ... Είναι εύκολο και φθηνό να το αποκτήσεις όμως
    • Οι ευρεσιτεχνίες προστατεύουν λειτουργικότητα και σχεδίαση, υπό τον όρο ότι είναι ΝΕΑ και ΜΗ ΠΡΟΦΑΝΗΣ. Δυστυχώς το θέμα περιβάλλεται από φανατισμό φονταμενταλιστικού χαρακτήρα απ' όσους δεν ξέρουν τί είναι οι ευρεσιτεχνίες. Επίσης είναι (πολύ) ακριβές και χρονοβόρες.
    • Trade secrets (δεν ξέρω αν ο σωστός ελληνικός όρος είναι επαγγελματικο μυστικό). Το μυστικό είναι η λέξη κλειδί. Αν διαφημίσεις μία λειτουργικότητα ή σχεδίαση, παύει να είναι μυστική και δεν θεωρείται trade secret.
    • Trademark, απλά προστατεύει το όνομα ενός προϊόντος.

    Πολλές φορές πάντως η όλη συζήτηση είναι περιττή. Δεν είναι πολλές οι φορές που ο κώδικας αξίζει προστασία ή συζήτηση. Ακόμα και αν έχεις φτιάξει ένα ORM, με τόσους που υπάρχουν σήμερα, ο εργοδότης σου άνετα μπορεί να αποφασίσει ότι είναι καλύτερο να χρησιμοποιήσει ένα έτοιμο παρά να πάρει το δικό σου.
    Μπορείς όμως εσύ να χρησιμοποιήσεις κώδικα που έφτιαξες σε προηγούμενο εργοδότη? Εξαρτάται. Δεν μπορείς να ... αντιγράψεις το προϊόν, αλλά το μεγαλύτερο κομμάτι ενός προγράμματος είναι συνήθως boilerplate κώδικας, τον οποίο ακόμα και αν ξαναέγραφες από την αρχή, θα έβγαινε ο ίδιος ... και συνήθως καλύτερος.

    Αν κάποιος έχει συγκεκριμένο πρόβλημα με πνευματικά δικαιώματα καλό είναι να συμβουλευθεί κάποιο εξειδικευμένο δικηγόρο. Ακόμα και αν κάποιος γνωστός μας πει "κι όμως σε εκείνη την υπόθεση που μοιάζει με τη δική σου είχε βγει αυτή η απόφαση", δεν ξέρουμε τις ιδιαιτερότητες της άλλης υπόθεσης, ούτε τις διαφορές τις από τη δική μας, ούτε τις (πιθανώς προφορικές) συμφωνίες που είχαν προηγηθεί.


    Παναγιώτης Καναβός, Freelancer
    Twitter: http://www.twitter.com/pkanavos
  •  27-08-2017, 19:31 78163 σε απάντηση της 41508

    Απ: Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    http://portal.tee.gr/portal/page/portal/teetkm/DRASTHRIOTHTES/EKDHLVSEIS/EKDHLWSEIS_2010_2013/%D0%C1%D4%C5%CD%D4%C5%D3%20%CB%CF%C3%C9%D3%CC%C9%CA%CF%D5/Tab/papadopoulou.pdf

     

    Λογισμικό και Δίκαιο Πνευματικής Ιδιοκτησίας

     

     

     Πνευματική ιδιοκτησία στα Προγράμματα Υπολογιστών

     http://www.provataslaw.gr/%CF%80%CE%BD%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BA%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%BC%CE%B1

     

     

    Πνευματική ιδιοκτησία ονομάζεται το δικαίωμα που έχει ο δημιουργός ενός έργου του πνεύματος πάνω σε αυτό, δηλαδή το δικαίωμα που του δίνει τη δυνατότητα να ελέγχει τη χρήση του έργου του. Προστατεύεται δηλαδή από το νόμο περί πνευματικής ιδιοκτησίας οτιδήποτε δημιουργεί κανείς χρησιμοποιώντας το πνεύμα του και πιο συγκεκριμένα κάθε πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα λόγου, τέχνης ή επιστήμης που εκφράζεται με οποιαδήποτε μορφή δηλαδή συμπεριλαμβάνονται και τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών.

    Η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας πάνω σε ένα πνευματικό έργο υφίσταται ανεξάρτητα από την αισθητική ή καλλιτεχνική αξία του έργου ακόμη και ανεξάρτητα από τον παράνομο ή ανήθικο χαρακτήρα του. Εξαίρεση δεν αποτελεί ο χώρος του διαδικτύου αφού όλα όσα προστατεύονται στον αναλογικό κόσμο προστατεύονται και στο διαδίκτυο. Το διαδίκτυο δηλαδή δεν είναι «άνομο» και διέπεται τόσο από το δίκαιο του αναλογικού κόσμου όσο και από ειδικά θεσμοθετημένο πλαίσιο με βάση τα ειδικά περιστατικά που δύναται να προκύψουν σε αυτό.

    Το δικαίωμα πνευματική ιδιοκτησίας αποκτάται αυτόματα, χωρίς διατυπώσεις. Για το λόγο αυτό συχνά συνίσταται προς αποδεικτική ισχύ και όχι ως συστατικό απόκτησης του δικαιώματος η συμβολαιογραφική πράξη κατάθεσης αυτού. Το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας είναι δισυπόστατο και επιμερίζεται σε ηθικό και περιουσιακό.


    Το περιουσιακό δικαίωμα γενικά περιλαμβάνει την
    εγγραφή του έργου, την αναπαραγωγή του έργου,τη δημιουργία παράγωγου έργου, δηλαδή τη μετάφρασή του, τη διασκευή, την προσαρμογή ή άλλη μετατροπή του,την εξουσία διανομής του πρωτότυπου έργου, την εισαγωγή αντιτύπων του έργου που παρήχθησαν στο εξωτερικό, την εκμίσθωση και το δημόσιο δανεισμό του, τη δημόσια εκτέλεσή του, τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοσή του και την παρουσίασή του στο κοινό ενσυρμάτως, ασυρμάτως ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο (μετάδοση του έργου μέσω διαδικτύου).

    Το ηθικό δικαίωμα γενικά περιλαμβάνει ην εξουσία δημοσίευσης του έργου, την εξουσία αναγνώρισης της πατρότητας πάνω στο έργο, την εξουσία διατήρησης της ακεραιότητας του έργου, την εξουσία προσπέλασης και την εξουσία της υπαναχώρησης. Το Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας έχει διάρκεια 70 χρόνια από το θάνατο του δημιουργού.

    Δικαιούχος του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας είναι κατά κανόνα ο δημιουργός. Δημιουργός «τεκμαίρεται ως δημιουργός του έργου, το πρόσωπο του οποίου το όνομα εμφανίζεται πάνω στον υλικό φορέα του έργου κατά τον τρόπο, που συνήθως χρησιμοποιείται για την ένδειξη του δημιουργού … (α. 10 παρ. 1 ν. 2121/1993).» και «τεκμαίρεται ως δικαιούχος της πνευματικής ιδιοκτησίας σε συλλογικά έργα, σε προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών ή σε οπτικοακουστικά έργα το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, του οποίου το όνομα ή η επωνυμία εμφανίζεται πάνω στον υλικό φορέα του έργου κατά τον τρόπο, που συνήθως χρησιμοποιείται για την ένδειξη του δικαιούχου (α. 10 παρ. 2 ν. 2121/1993).»

    Σε περίπτωση που υπάρχει μισθωτική σχέση ιδιωτικού δικαίου, τότε μεταβιβάζονται αυτοδικαίως στον εργοδότη εκείνες οι περιουσιακές εξουσίες στο έργο που είναι αναγκαίες για να εκπληρωθεί ο σκοπός της σύμβασης, αν δεν υπάρχει αντίθετη ρύθμιση. Οι υπόλοιπες παραμένουν στο δημιουργό μισθωτό. Άρα ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίδεται στα συμπεφωνημένα στη μισθωτική σχέση.

    Η χρήση έργων άλλων χωρίς την άδειά τους επιτρέπεται μόνο εάν τα έργα αποτελούν κοινό κτήμα, γιατί έχει παρέλθει η προστασία τους, πρόκειται για έργα που δεν προστατεύονται ή για ιδέες που εμπεριέχονται στα έργα αυτά ή εμπίπτουν στους περιορισμούς του περιουσιακού δικαιώματος.

    Η προστασία των αΰλων αγαθών θεωρείται από το ελληνικό δίκαιο ως εξαιρετικά σημαντική και για το λόγο αυτό προβλέπονται εξαιρετικά πολλές κυρώσεις. Συγκεκριμένα στην παρ. 2 άρ. 65 του ν. 2121/1993, ορίζεται ότι η αποζημίωση του προσβληθέντα δεν μπορεί να είναι κατώτερη από το διπλάσιο της αμοιβής που συνήθως ή κατά το νόμο καταβάλλεται για το είδος της εκμετάλλευσης που έκανε χωρίς άδεια ο υπόχρεος. Ακριβώς αυτό το διπλάσιο δηλώνει ότι δεν πρόκειται για μια απλή αποζημίωση κατά τη θεωρία της διαφοράς αλλά για κάτι υπέρτερο.

    Η προσβολή πνευματικών δικαιωμάτων αποτελεί ταυτόχρονα όμως και άδικη πράξη και για το λόγο αυτό όταν συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις του ΑΚ 914, συντρέχει ενοχή από αδικοπραξία.

    Η προσβολή των πνευματικών δικαιωμάτων εκτός των άλλων και κατά τη συνήθη συναλλακτική πρακτική πραγματοποιείται με σκοπό τον προσπορισμό περιουσιακού οφέλους, που όταν συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις του ΑΚ 904 επ. τότε πρέπει να διαταχθεί απόδοση του πλουτισμού που αδικαιολογήτως αποκτήθηκε

     

     

     

  •  27-08-2017, 19:38 78164 σε απάντηση της 78163

    Απ: Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    http://tatianasinodinou.eu/2013/12/%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%B7%CE%BB%CE%B5%CE%BA%CF%84%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD-%CF%85%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CF%84%CF%8E/

     

     

    Προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών

    Χρηστικός χαρακτήρας και πρωτοτυπία

    Τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι έργα με πρωτίστως
    χρηστικό χαρακτήρα. Προϋπόθεση για την προστασία τους είναι η διαπίστωση
    της ύπαρξης πρωτοτυπίας, η οποία στην περίπτωση αυτή δεν εκλαμβάνεται ως
    έκφραση της προσωπικότητας του δημιουργού (υποκειμενικό κριτήριο). Το
    πρόγραμμα προστατεύεται εφόσον αποτελεί «προσωπικό πνευματικό
    δημιούργημα του δημιουργού του» (άρθρο 1 παρ. 3 Οδηγίας 91/250/ΕΟΚ,
    άρθρο 2 παρ. 3 του Ν. 2121/1993 και άρθρο 3 (2) του κυπριακού Ν. 59/1976). πρόκειται για μια συμβιβαστική εκδοχή  της έννοιας της πρωτοτυπίας, η οποία συνδυάζει υποκειμενικά κριτήρια με το κριτήριο της έλλειψης αντιγραφής του αγγλοσαξωνικού copyright. Στην ελληνική έννομη τάξη αυτό σημαίνει ότι αναφορικά με προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών δεν εφαρμόζεται το κριτήριο της στατιστικής μοναδικότητας του έργου, αλλά το κριτήριο του άρθρου 2 παρ. 3 του Ν. 2121/1993.

    Η Κοινοτική Οδηγία 91/250/ΕΟΚ

    Η Οδηγία 91/250/ΕΟΚ δημιούργησε ένα καθεστώς εναρμονισμένης
    προστασίας για τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών από το δίκαιο
    πνευματικής ιδιοκτησίας στην κοινοτική έννομη τάξη. Πρόκειται για την
    πρώτη κοινοτική Οδηγία αναφορικά με θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Ολα
    τα κράτη μέλη έχουν μεταφέρει την Οδηγία. Σύμφωνα με τις διατάξεις της
    Οδηγίας αυτής, τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών προστατεύονται ως
    έργα λόγου. Η προστασία παρέχεται σε κάθε μορφής έκφραση του
    προγράμματος, ενώ οι ιδέες και οι αρχές στις οποίες βασίζεται το
    πρόγραμμα, περιλαμβανομένων και εκείνων στις οποίες βασίζονται τα
    συστήματα διασύνδεσής του, δεν προστατεύονται. Η μη προστασία της
    αφηρημένης ιδέας αποτελεί βασική αρχή του δικαίου πνευματικής
    ιδιοκτησίας. Προστατεύονται ο κώδικας μηχανής (object code) και ο
    πηγαίος κώδικας (source code) καθώς και το προπαρασκευαστικό υλικό
    σχεδιασμού του προγράμματος. Ειδικότερα, το τελευταίο προστατεύεται μόνο
    εφόσον είναι τόσο συγκεκριμένο ώστε να μπορεί το πρόγραμμα να προκύψει
    από αυτό σε μεταγενέστερο στάδιο. Αυτό θα εξετάζεται σε κάθε
    συγκεκριμένη περίπτωση. Συνήθως το πρόγραμμα αρχίζει να προστατεύεται
    όταν αποκτά τη μορφή του διαγράμματος ροής.

    Για τη νομική προστασία των προγραμμάτων η/υ (αντικείμενο προστασίας)

    βλ.  T. Synodinou,    » Decrypting the code: CJEU SAS vs. World Programming», 7 May 2012, http://kluwercopyrightblog.com/2012/05/07/decrypting-the-code-cjeu-sas-vs-world-programming/

    Οι βασικές διαφορές στην προστασία του λογισμικού σε σχέση με τους γενικούς κανόνες προστασίας είναι οι εξής :

    • Δημιουργία από μισθωτό : (Αρθρο 2 παρ. 3 Οδηγίας, άρθρο 40 Ν.
      2121/1993) Ορίζεται ότι το περιουσιακό δικαίωμα σε πρόγραμμα
      ηλεκτρονικού υπολογιστή, που δημιουργήθηκε από μισθωτό σε εκτέλεση
      σύμβασης εργασίας ή σύμφωνα με τις οδηγίες του εργοδότη του,
      μεταβιβάζεται αυτοδικαίως στον εργοδότη, εκτός αν υπάρχει αντίθετη
      συμφωνία.  Στην κυπριακή έννομη τάξη εφαρμόζεται ο γενικός κανόνας του άρθρου 11 του Ν. 59/1976. Για τη δημιουργία προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή από μισθωτό υπό το καθεστώς της κοινοτικής Οδηγίας βλ. αναλυτικά : T. Synodinou, Computer programs created by employees,  https://www.academia.edu/1424815/Synodinou_computerprogramsemployees
    • Δεν υπάρχει ο περιορισμός της αναπαραγωγής για ιδιωτική χρήση. Ενώ
      ο χρήστης ενός κλασικού έργου λόγου, όπως ενός λογοτεχνικού έργου,
      μπορεί εφόσον δεν παραβιάζεται το τεστ των τριών σταδίων να προβαίνει
      σε αναπαραγωγή για ιδιωτική χρήση, ο χρήστης ενός προγράμματος
      ηλεκτρονικού υπολογιστή δεν μπορεί να προβεί σε ιδιωτική αναπαραγωγή.
      Μπορεί, όμως, να προβεί στη δημιουργία ενός εφεδρικού αντιγράφου, το
      οποίο όμως θα χρησιμοποιήσει μόνο σε περίπτωση απώλειας ή καταστροφής
      του αρχικού αντιγράφου επί του οποίου απολαμβάνει δικαίωμα χρήσης.
    • Αποσυμπίληση και διόρθωση των λαθών. Ο νόμιμος χρήστης του
      προγράμματος μπορεί, χωρίς την άδεια του δημιουργού και χωρίς πληρωμή
      αμοιβής, να προβεί σε πράξεις που καλύπτονται από το περιουσιακό
      δικαίωμα του δημιουργού εφόσον η διενέργειά τους είναι απαραίτητη
      προκειμένου να ληφθούν οι αναγκαίες πληροφορίες για τη
      διαλειτουργικότητα ενός ανεξάρτητα δημιουργηθέντος προγράμματος
      ηλεκτρονικού υπολογιστή με άλλα προγράμματα, εφόσον οι αναγκαίες για τη
      διαλειτουργικότητα πληροφορίες δεν ήταν ήδη ευκόλως και ταχέως προσιτές
      στο νόμιμο χρήστη και εφόσον οι πράξεις περιορίζονται στα μέρη του
      αρχικού προγράμματος, που είναι απαραίτητα για τη διαλειτουργικότητα
      αυτή. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό δικαίωμα του νόμιμου χρήστη,
      δεδομένου ότι επιτρέπει τη δημιουργία νέων προγραμμάτων που μπορούν να
      επικοινωνούν με το πρόγραμμα που υφίσταται αποσυμπίληση. Η εφαρμογή της κλασικής αρχής της ελεύθερης πρόσβασης και χρήσης της ιδέας στα
      προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών δεν είναι εύκολη υπόθεση,
      δεδομένου ότι η μορφή του δυαδικού κώδικα με την οποία παρέχεται το
      πρόγραμμα δεν επιτρέπει την άμεση πρόσβαση στις ιδέες και στις αρχές
      πάνω στις οποίες βασίζεται η λειτουργία του. Η πρόσβαση αυτή είναι
      εφικτή μόνο μέσω μιας διαδικασίας μετατροπής του ακατανόητου στον
      προγραμματιστή κώδικα μηχανής (object code) σε πηγαίο κώδικα
      (ψευδοκώδικα, «pseudocode»), η οποία ωστόσο προϋποθέτει την άδεια του
      δημιουργού στο μέτρο που συνεπάγεται τη διενέργεια πράξεων αναπαραγωγής και προσαρμογής του προγράμματος. Πρόκειται για την τεχνική διαδικασία της αποσυμπίλησης, η οποία αποτελεί μια μορφή «αντίστροφης μεταγλώττισης» (reverse engineering).
    • Παράλληλα, επιτρέπεται, χωρίς την άδεια του δημιουργού και χωρίς
      πληρωμή αμοιβής, η αναπαραγωγή, η μετάφραση, η προσαρμογή, η διασκευή ήοποιαδήποτε άλλη μετατροπή ενός προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή,
      όταν οι πράξεις αυτές είναι αναγκαίες για την κατά προορισμό
      χρησιμοποίηση του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης και της διόρθωσης
      σφαλμάτων, από το πρόσωπο που το απέκτησε νομίμως. Ωστόσο η συντήρηση του προγράμματος(maintanance) δεν καλύπτεται από το δικαίωμα διόρθωσης σφαλμάτων, ενώ είναι προφανές ότι δεν εμπίπτει στην κατά προορισμό χρήση του προγράμματος η εγκατάστασή του σε περισσότερους υπολογιστές ή  η χρήση του σε δίκτυο, εάν κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται ρητά από την άδεια χρήσης ή την ειδική συμφωνία των μερών, όπως εάν π.χ. το
      πρόγραμμα έχει αναπτυχθεί κατά παραγγελία συγκεκριμένης επιχείρησης για
      να λειτουργεί σε δίκτυο.
    • Προστασία των τεχνολογικών μέτρων : Στα ειδικά μέτρα προστασίας που
      προβλέπονται από το άρθρο 7 της Οδηγίας, συμπεριλαμβάνεται η απαγόρευση
      θέσης σε κυκλοφορία και της κατοχής για εμπορικούς σκοπούς μέσων που
      έχουν ως μοναδικό σκοπό την εξουδετέρωση τεχνικών συστημάτων που έχουν τεθεί για την προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών.
     
     
    http://e-dikigoria.blogspot.gr/2012/12/blog-post.html
     

    Τετάρτη, 19 Δεκεμβρίου 2012

    ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η/Υ






    Image courtesy of Grant Cochrane at FreeDigitalPhotos.net


    Στην σύγχρονη κοινωνία της πληροφορίας το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας βρίσκεται αντιμέτωπο με νέες προκλήσεις : καλείται να προστατεύσει τον δημιουργό ενός πρωτοτύπου έργου, ενθαρρύνοντας την δημιουργικότητα, τη στιγμή που τα νέα τεχνολογικά μέσα επιτρέπουν την δημιουργία, τη διάδοση, την αναπαραγωγή, την αποθήκευση και αντιγραφή έργων με νέες ψηφιακές μεθόδους.
    Συχνά, ο δημιουργός ενός προγράμματος Η/Υ, που είτε ως ανεξάρτητος προγραμματιστής έχει δημιουργήσει το πρόγραμμα, είτε  όντας μισθωτός στο πλαίσιο εργασιακής σχέσης, δεν γνωρίζει πώς να προστατεύσει τα πνευματικά του δικαιώματα και ζητάει νομική βοήθεια μόνο σε περίπτωση που προκύψει διαφωνία  σχετικά με την πατρότητα ή όταν υφίσταται κάποια προσβολή των δικαιωμάτων του όπως για παράδειγμα, αντιγραφή και εκμετάλλευση του προγράμματος από τρίτο πρόσωπο χωρίς άδεια.
    Το πιο φρόνιμο είναι, όταν ακόμη ο δημιουργός είναι στα πρώτα στάδια του σχεδιασμού, να έχει φροντίσει να ενημερωθεί ώστε να γνωρίζει τα δικαιώματα του και να έχει προβεί στις κατάλληλες ενέργειες ώστε αν υπάρξει στο μέλλον οποιαδήποτε αμφισβήτηση των δικαιωμάτων του ή προσβολή τους να μπορέσει να αμυνθεί αποτελεσματικά.
    Πολύ σημαντική είναι η νομική καθοδήγηση όταν η  δημιουργία ενός προγράμματος Η/Υ γίνεται με συνεργασία περισσότερων προσώπων, ακόμη και στην περίπτωση που πρόκειται για συγγενείς, φίλους, συναδέλφους, ώστε να υπογράψουν το κατάλληλο συμφωνητικό όπου θα διευκρινίζονται τα δικαιώματα του καθενός στο  έργο ανάλογα με την συμβολή του.
    Το ζήτημα της προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε λογισμικό (πρόγραμμα Η/Υ, πρωτότυπη εφαρμογή για χρήση σε Η/Υ…) είναι αρκετά περίπλοκο. Ζητήματα όπως  αν πρέπει ή όχι να απονέμονται διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε προγράμματα Η./Υ ή αρκεί η προστασία τους με το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας αντιμετωπίζονται τελείως διαφορετικά σε Ελλάδα, Ευρώπη και Αμερική.
    Μερικά από τα πιο βασικά ερωτήματα που μπορεί να απασχολούν όσους ενδιαφέρονται για την δημιουργία και την προστασία μια εφεύρεσης που εφαρμόζεται σε Η/Υ είναι τα εξής:


    Πώς μπορεί ο δημιουργός ενός προγράμματος Η/Υ να κατοχυρώσει τα δικαιώματα του σε αυτό;

          Στην Ελλάδα, τα προγράμματα Η/Υ θεωρούνται έργα λόγου και ο δημιουργός τους προστατεύεται με τις διατάξεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας του Ν. 2121/93,  που ενσωμάτωσε  στην ελληνική έννομη τάξη την Οδηγία 250/91 για τη νομική προστασία των προγραμμάτων Η/Υ.
           Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ο δημιουργός του προγράμματος κατοχυρώνει το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας σ’ αυτό με την δημοσίευση του, αυτοδικαίως, χωρίς να χρειάζεται να προβεί σε οποιαδήποτε άλλη ενέργεια. Σύμφωνα με το αρ. 10 παρ. 2 ν. 2121/1993 «τεκμαίρεται ως δικαιούχος της πνευματικής ιδιοκτησίας σε σε προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών ή σε οπτικοακουστικά έργα το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, του οποίου το όνομα ή η επωνυμία εμφανίζεται πάνω στον υλικό φορέα του έργου κατά τον τρόπο, που συνήθως χρησιμοποιείται για την ένδειξη του δικαιούχου».
          Αν έπειτα υπάρξει οποιαδήποτε αμφισβήτηση της πατρότητας ή οποιαδήποτε προσβολή των δικαιωμάτων του, μπορεί ο δικαιούχος έχοντας ως απόδειξη την βέβαιη χρονολογία κατά την οποία δημιουργήθηκε η εφαρμογή, να στραφεί κατά του προσβολέα και να ζητήσει άρση προσβολής, παράληψης της στο μέλλον και αποζημίωση. Προκειμένου να αποδεικνύεται η βέβαιη ημερομηνία δημιουργίας του προγράμματος πολλές φορές συνίσταται ο δικαιούχος να προβεί σε πράξη κατάθεσης του σε συμβολαιογράφο (σε μορφή cd) ή ακόμη και να το ταχυδρομήσει  με συστημένο γράμμα στον εαυτό του, χωρίς να το ανοίξει ποτέ, παρά μόνο σε περίπτωση που υπάρξει αμφισβήτηση των δικαιωμάτων του. Έτσι λοιπόν, αν χρειαστεί ο δικαιούχος να αποδείξει την πατρότητα του στο πρόγραμμα  και να ζητήσει αποζημίωση πχ για αντιγραφή του  από τρίτο πρόσωπο χωρίς άδεια, θα  αποδειχθεί ότι το δημιούργησε πρώτος βάσει της ημερομηνίας που έγινε η πράξη κατάθεσης στο συμβολαιογράφο ή της ημερομηνίας που στάλθηκε το συστημένο γράμμα.

    Πότε προστατεύεται με τις διατάξεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας ένα πρόγραμμα Η/Υ;

          Το πρόγραμμα Η/Υ, Θα πρέπει να είναι πρωτότυπο, δηλαδή «πρέπει να είναι αποτέλεσμα προσωπικής πνευματικής εργασίας του δημιουργού του» (άρθρο 1 § 3 ν. 2121/93). Το ίδιο ισχύει εξάλλου για οποιαδήποτε έργο προκειμένου να προστατεύεται από το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας.


    Τι ακριβώς προστατεύεται με τις διατάξεις του Ν. 2121/93 σχετικά με την δημιουργία προγράμματος Η/Υ;


        Αντικείμενο του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας είναι  τα προγράμματα Η/Υ καθώς και το προπαρασκευαστικό υλικό του σχεδιασμού τους. Ούτε στο νόμο ούτε στην οδηγία βρίσκουμε πουθενά ορισμό του προγράμματος Η/Υ, για να μην είναι περιοριστικός στο μέλλον. Το άρθρο 2 § 3 ν. 2121/93 ορίζει ότι  «η προστασία παρέχεται σε κάθε μορφή έκφρασης ενός προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή. Οι ιδέες και οι αρχές στις οποίες βασίζεται οποιοδήποτε στοιχείο προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή, περιλαμβανομένων και εκείνων στις οποίες βασίζονται τα συστήματα διασύνδεσής του, δεν προστατεύονται κατά τον παρόντα νόμο πρωτότυπο εφόσον είναι προσωπικό πνευματικό δημιούργημα του δημιουργού του»


    Πότε υφίσταται προσβολή του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας σε πρόγραμμα Η/Υ;

    Προσβολή υπάρχει στην περίπτωση παράνομης αντιγραφής προγράμματος Η/Υ και ειδικότερα σε κάθε αναπαραγωγή, διάδοση, αποθήκευση του προγράμματος  και εν γένει οποιαδήποτε χρήση του από τρίτο χωρίς την άδεια του δικαιούχου. Η άδεια αυτή δίνεται μέσω μιας σύμβασης που ονομάζεται «άδεια χρήσης τελικού χρήστη»  και με την οποία ο δικαιούχος παραχωρεί με τους όρους που θέτει  και αποδέχεται ο αδειούχος, την άδεια χρήσης του εν λόγω προγράμματος.
     Εξαιρέσεις καθιερώνονται από το 42 και 43 του νόμου 2121/93, που αφορούν  την δυνατότητα  του νομίμου χρήστη του προγράμματος, χωρίς να λάβει άδεια να προβεί σε ορισμένες τεχνολογικές πράξεις : σε αναπαραγωγή που είναι αναγκαία για τη φόρτωση, την εμφάνιση στην οθόνη, την εκτέλεση, τη μεταβίβαση ή την αποθήκευση του προγράμματος Η/Υ, τη δημιουργία εφεδρικού αντιγράφου, την παρακολούθηση,  μελέτη ή δοκιμή της λειτουργίας του προγράμματος προκειμένου να εντοπισθούν οι ιδέες και αρχές που αποτελούν τη βάση οποιουδήποτε στοιχείου του προγράμματος και τέλος την αποσύμπλιση.


    Τι γίνεται σε περίπτωση που το πρόγραμμα δημιουργείται από το μισθωτό στο πλαίσιο σύμβασης εργασίας ή έργου:


    Βάσει του άρθρου 2 § 3. και 41 ν. 2121/93, προβλέπεται ότι στα προγράμματα που παράγονται στο πλαίσιο σύμβασης εργασίας ή έργου ο εργοδότης αποκτά αυτοδικαίως όλες τις περιουσιακές αξιώσεις, εκτός εάν υπάρχει αντίθετη συμφωνία. Επομένως είναι πολύ σημαντικό να καθοριστούν  ρητά και εκ των προτέρων τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις  που θα έχει ο καθένας,  εργοδότης και εργαζόμενος, όταν ο τελευταίος αναλαμβάνει την δημιουργία εφαρμογής  στο πλαίσιο της εργασίας του.



    Μπορώ να κατοχυρώσω με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το πρωτότυπο πρόγραμμα Η/Υ (πατέντα σε λογισμικό);


    Νομικό ζήτημα αμφιλεγόμενο, η κατοχύρωση λογισμικού με πατέντα, αντιμετωπίζεται διαφορετικά σε Ευρώπη και Αμερική, με αντικρουόμενα συμφέροντα  να δυσκολεύουν την ενιαία ρύθμιση και να προκαλούν διαφωνίες ανάμεσα στον  ακαδημαϊκό κόσμο και  τις μεγάλες εταιρίες πληροφορικής. Τα νομοθετικό τοπίο είναι ακόμη θολό και δεν υπάρχει μία απάντηση για το κατά πόσο είναι  ή όχι δυνατόν να κατοχυρωθεί πατέντα σε λογισμικό αλλά εξαρτάται από το κάθε λογισμικό μεμονομένα.
    Στην Ελλάδα έχει γίνει δεκτό από τον ΟΒΙ ότι δεν δίνονται πατέντες σε λογισμικό και ότι προστατεύεται μόνο με τις διατάξεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright). Το θέμα, από το οποίο πηγάζουν κυρίως οι διαμάχες για το αν πρέπει ή όχι να πατεντάρονται τα προγράμματα Η/Υ, είναι ότι το copyright προστατεύει όπως είπαμε το πρόγραμμα το ίδιο αλλά όχι τις  αρχές στις οποίες βασίζεται οποιοδήποτε στοιχείο προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή, όπως είναι ο αλγόριθμος. Αντίθετα η πατέντα απονέμεται πάνω σε ιδέες οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μέσα σε ένα πρόγραμμα υπολογιστή και αν κάποιο πρόγραμμα καταφέρει να αποκτήσει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, τότε προστατεύεται στο σύνολό του, με τον κώδικα και τους αλγορίθμους του, κάτι που εύλογα κρίνεται περισσότερο αποτελεσματικό από την βιομηχανία αλλά περιορίζει σαφέστατα την ανάπτυξη λογισμικού και δημιουργεί προβλήματα σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στην έρευνα.
    Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, αν και το άρθρο 52 παρ. 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης του Μονάχου1 εξαιρεί τα προγράμματα Η/Υ από την λίστα των εφευρέσεων που μπορούν να λάβουν δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, εντούτοις η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου αφήνει ένα «παράθυρο» για κατοχύρωση προγραμμάτων όταν αυτά έχουν τεχνικά χαρακτηριστικά. Αν δηλαδή το πρόγραμμα Η/Υ παράγει τεχνικό αποτέλεσμα, όπως για παράδειγμα όταν συμβάλει στην καλύτερη λειτουργία ενός μηχανήματος μπορεί να «πατενταριστεί». Ο όρος «τεχνικό αποτέλεσμα» δεν ορίζεται πουθενά στο νόμο και  ερμηνεύεται ευρέως, με αποτέλεσμα το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας να έχει απονείμει σε  χιλιάδες προγράμματα Η/Υ δίπλωμα ευρεσιτεχνίας μέχρι σήμερα.
    Το κόστος βέβαια προκειμένου ο δικαιούχος να κατοχυρώσει το λογισμικό με πατέντα στο Ευρωπαϊκό Γραφείο είναι υψηλό, περιλαμβάνοντας παράβολα και αμοιβή εξειδικευμένου Ευρωπαίου δικηγόρου, ενώ η όλη διαδικασία είναι αρκετά χρονοβόρα (5-6 έτη για απονομή διπλώματος).
    Στην Αμερική, αντίθετα με την Ευρωπαϊκή πρακτική, δεν απαιτείται  η εφεύρεση να παρουσιάζει τεχνική συμβολή αλλά αρκεί να είναι στον τομέα της τεχνολογίας, προϋπόθεση η οποία συντρέχει πάντα στις εφαρμογές για χρήση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή.




    1 Άρθρο 52 Σύμβασης Μονάχου:
    Patentable inventions
    (1) European patents shall be granted for any inventions, in all fields of technology, provided that they are new, involve an inventive step and are susceptible of industrial application.
    (2) The following in particular shall not be regarded as inventions within the meaning of paragraph 1:
    (a) discoveries, scientific theories and mathematical methods;
    (b) aesthetic creations;
    (c) schemes, rules and methods for performing mental acts, playing games or doing business, and programs for computers;
    (d) presentations of information.
    (3) Paragraph 2 shall exclude the patentability of the subject-matter or activities referred to therein only to the extent to which a European patent application or European patent relates to such subject-matter or activities as such.

     

     

  •  27-08-2017, 19:40 78165 σε απάντηση της 78164

    Απ: Πνευματικά Δικαιώματα Προγραμματιστών

    https://analuseto.gr/nomiki-prostasia-logismikou-dianoitiki-idioktisia-i-dikeo-tis-efresitechnias/

     

    ΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ: ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ Η ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΕΣΙΤΕΧΝΊΑΣ;

    Της Στέλλας Κουργιαντάκη, Υπολοχαγού του Σώματος Στρατιωτικών Νομικών Συμβούλων και τελειόφοιτης μεταπτυχιακής φοιτήτριας του Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών στην κατεύθυνση "Δίκαιο Επιχειρήσεων και Διοίκηση".

    Η επανάσταση των ψηφιακών τεχνολογιών και της πληροφορικής οδήγησαν στην τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, η οποία πατάει στα θεμέλια  της ψηφιακής επανάστασης, τον πολλαπλασιασμό των ηλεκτρονικών υπολογιστών και την αυτοματοποίηση διαδικασιών, με πλήθος συνακόλουθων αλλαγών στην επικοινωνία, την οικονομία, την παραγωγική διαδικασία, τις εργασιακές σχέσεις, τις συναλλαγές με λίγα λόγια στην καρδιά της καθημερινότητας μας. Αυτο-οδηγούμενα αυτοκίνητα, Amazon Alexa, image search ... η ζωή μας εμπλουτίζεται συνεχώς με «έξυπνους αλγόριθμους». Οι αλγόριθμοι αυτοί γίνονται ολοένα εξυπνότεροι: καταλαβαίνουν τι λέμε, μαθαίνουν πράγματα για εμάς, μαθαίνουν ξένες γλώσσες, μαθαίνουν να ζωγραφίζουν και, γενικώς, μαθαίνουν. Το διαδίκτυο των πραγμάτων (Internet of Thnings) αλλά και οι έξυπνες πόλεις (smart cities) είναι μια νέα πραγματικότητα που βασίζεται στη λειτουργία αυτών των έξυπνων αλγορίθμων, οι οποίοι δεν είναι τίποτε άλλο από τα συνθετικά στοιχεία έξυπνων προγραμμάτων υπολογιστών. Σύμφωνα με τον γενικά αποδεκτό ορισμό των οδηγιών του WIPO (World Intellectual Property Organization) του 1978 «Πρόγραμμα Η/Υ (λογισμικό,software) είναι ένα σύνολο εντολών, ικανό όταν ενσωματωθεί σε ένα μέσο που μπορεί να αναγνωσθεί από μηχανή, να οδηγήσει μία μηχανή με δυνατότητα επεξεργασίας πληροφοριών, να εκτελέσει, να υποδείξει ή να πετύχει μία συγκεκριμένη λειτουργία, αποστολή ή αποτέλεσμα». Χωρίς το λογισμικό ένας υπολογιστής δεν μπορεί να λειτουργήσει. Συνεπώς,  το λογισμικό είναι το μέσο που επιτρέπει την αλληλεπίδραση μεταξύ του πραγματικού και του ψηφιακού κόσμου, μεταξύ του σιδερικού (hardware) και της οποιασδήποτε λειτουργίας καλείται να εκτελέσει μια υπολογιστική μηχανή. Για το λόγο αυτό η μέθοδος νομικής του προστασίας καθίσταται ουσιώδης όχι μόνο για την βιομηχανία του ίδιου του λογισμικού αλλά και για όλους τους τομείς της σύγχρονης οικονομίας και βιομηχανίας.

    Ο πυρήνας του προβληματισμού που αναπτύχθηκε γύρω από την εξεύρεση του καταλληλότερου νομικού πλαισίου προστασίας του βασίζεται σε αυτήν την ίδια την ιδιάζουσα «υβριδική», όπως έχει χαρακτηριστεί φύση του. Ενώ τα παραδοσιακά λογοτεχνικά έργα, όπως τα βιβλία, δεν εκδηλώνουν «συμπεριφορά», τα προγράμματα υπολογιστών όμως όπως και οι άλλες μηχανές εκδηλώνουν. Τα προγράμματα η/υ έχουν διφυή χαρακτήρα γιατί είναι έργα κειμένου που έχουν δημιουργηθεί ειδικά για να διεξάγουν ένα σύνολο εργασιών-συμπεριφορών. Άλλωστε, το πρώτο ουσιαστικό χαρακτηριστικό του software είναι η συμπεριφορά του  όχι το κείμενό του. Ακόμη, το κείμενο του προγράμματος και η συμπεριφορά του είναι ανεξάρτητες από την άποψη ότι μια λειτουργικά παρόμοια απομίμηση του λογισμικού μπορεί να δημιουργηθεί από ένα προγραμματιστή ο οποίος ποτέ δεν έχει δει το κείμενο του αρχικού προγράμματος. Έτσι λοιπόν, τα προγράμματα θα μπορούσαν να θεωρηθούν στην ουσία μηχανές (μονάδες οι οποίες παράγουν χρήσιμα αποτελέσματα πχ συμπεριφορά) που έχουν δημιουργηθεί μέσω κειμένου (πηγαίος και αντικειμενοστραφής κώδικας). Το να αντιλαμβανόμαστε δηλαδή τα προγράμματα σαν κείμενο δεν είναι λάθος, είναι όμως ημιτελές. Με βάση τα παραπάνω, για την προστασία του λογισμικού προτάθηκαν μεταξύ άλλων, η δημιουργία ενός sui generis συστήματος -κατά τα πρότυπα της προστασίας των βάσεων δεδομένων-, η προστασία μέσω των διατάξεων της βιομηχανικής ιδιοκτησίας, η εφαρμογή του πλέγματος των διατάξεων της  διανοητικής ιδιοκτησίας ακόμα και υπό προϋποθέσεις, η συμπληρωματική εφαρμογή των διατάξεων για τον αθέμιτο ανταγωνισμό.

    Ανάμεσα στις αντικρουόμενες επικρατέστερη τόσο σε διεθνές όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο στάθηκε η επιλογή του συστήματος της διανοητικής ιδιοκτησίας. Πιο συγκεκριμένα, διεθνώς πλέον το λογισμικό προστατεύεται ως «έργο λόγου» μέσω των διατάξεων της Διεθνούς  Σύμβασης της Βέρνης του 1971 για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων (στη χώρα μας κυρώθηκε με τον Ν.100/1975) αλλά και κατά τη Συμφωνία για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στον Τομέα του Εμπορίου, γνωστή ως TRIPs (Agreement on Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights), η οποία υπογράφηκε στα πλαίσια του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), το 1994 (στη χώρα μας κυρώθηκε με τον ν. 2290/1995). Συγκεκριμένα, στο  άρθρο 10 (1) της TRIPs ορίζεται ότι τα προγράμματα η/υ υπό τη μορφή πηγαίου ή αντικειμενοστραφή κώδικα, προστατεύονται ως έργα λόγου κατά την έννοια της Σύμβασης της Βέρνης. Και σε ευρωπαϊκό επίπεδο όμως, η Οδηγία 91/250/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 14ης Μαΐου 1991 για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών, καθιερώνει το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας ως το κατάλληλο νομικό όχημα προστασίας του λογισμικού. Στη χώρα μας η ανωτέρω κοινοτική οδηγία ενσωματώθηκε με τον ν. 2121/1993 (βλ. σχετικά άρθρο άρθρου 2 παρ. 3).

    Παρόλα αυτά ποτέ δεν εξέλειψαν οι φωνές που προκρίνουν de lege lata την εφαρμογή των διατάξεων για την ευρεσιτεχνία στο software και την κατοχύρωση του με πατέντα. Οι πατέντες λογισμικού είναι μια ιδέα που, εφαρμόζεται σήμερα κατά κόρων στις ΗΠΑ αλλά και την Ιαπωνία. Αν και παραδοσιακά το λογισμικό δεν θεωρούταν κατοχυρώσιμο με πατέντα τα συμφέροντα γνωστών εταιρικών κολλοσων κυρίως στον τομέα των ΤΠΕ στις ΗΠΑ πίεσαν προς την αλλαγή του τοπίου. Η αμερικανική νομοθεσία (τμήμα 101 του άρθρου 35 U.S.C) ορίζει ως αντικείμενο απονομής πατέντας κάθε νέα και χρήσιμη διαδικασία, τη μηχανή, την κατασκευή ή τη σύνθεση της ύλης ή οποιαδήποτε νέα και χρήσιμη βελτίωση αυτών, ενώ εξαιρεί από τη δυνατότητα πατενταρίσματος τους νόμους της φύσης, τα φυσικά φαινόμενα και τις αφηρημένες ιδέες. Παρόλα αυτά, τόσο τα Ομοσπονδιακά Δικαστήρια όσο και το Γραφείο Ευρεσιτεχνιών των ΗΠΑ νομολογιακά άνοιξαν τον δρόμο απονέμοντας ΔΕ σε λογισμικό με βάση την εκπλήρωση του τέστ των δύο σταδίων, γνωστό και ως «τεστ της Alice», από την ομώνυμη υπόθεση,  σύμφωνα με το οποίο ακόμα και αν σε πρώτο στάδιο καταφαθεί η ύπαρξη μιάς αφηρημένης ιδέας το δικαστήριο σε ένα δέυτερο στάδιο  θα κρίνει αν οι αξιώσεις περιλαμβάνουν κάποια εφευρετική ιδέα, κάτι δηλαδή περισσότερο από μία απλή εφαρμογή της αφηρημένης ιδέας, ένα στοιχείο ή ένα συνδυασμό στοιχείων, ο οποίος θα μπορούσε να μεταμορφώσει την αξίωση σε «νόμιμα κατοχυρώσιμη πατέντα».

    Από την άλλη μεριά, η Ευρώπη διαθέτει από το 1973 κανόνες που καθορίζουν τι επιδέχεται κατοχύρωση με πατέντα και τι όχι. Το άρθρο 52 παρ. 2 περ. α και γ. της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (Σύμβαση του Μονάχου), προβλέπει ρητά ότι οι μαθηματικές μέθοδοι, οι επιχειρηματικές μέθοδοι, τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών δεν επιδέχονται κατοχύρωσης με ΔΕ. Ανάλογο είναι και το γράμμα της διατάξεως του άρθρου 5 παρ.2γ’ ν. 1733/1987 «σχετικά με τη μεταφορά τεχνολογίας, τις εφευρέσεις και την τεχνολογική καινοτομία» ο οποίος εκδόθηκε σε εναρμόνιση της χώρας μας προς της διατάξεις της ανωτέρω κοινοτικής Οδηγίας, και προβλέπει ότι «…δεν θεωρούνται εφευρέσεις τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών». Παρόλα αυτά, οι νόμοι πάντα γίνονται αντικείμενο ερμηνείας και σε αυτήν την περίπτωση οι ερμηνείες του νόμου διαφέρουν. Έτσι το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας-ΕΓΔΕ, αισθανόμενο την πίεση του ανταγωνισμού από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ξεκίνησε να απονέμει πατέντες λογισμικού δηλώνοντάς τις ως «υλοποιήσεις εφευρέσεων σε υπολογιστή».

    Γενικότερα, βασική προϋπόθεση για την χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι η ύπαρξη εφεύρεσης (άρθρο 5 ν. 1733/1987). Αν και η έννοια της εφεύρεσης δεν καθορίζεται στις διατάξεις του νόμου, σύμφωνα με την κρατούσα γνώμη της επιστήμης, εφεύρεση σήμερα θεωρείται «κάθε δημιούργημα του ανθρώπινου πνεύματος για την επίλυση τεχνικού προβλήματος, με εφαρμογή φυσικών νόμων, κατά τρόπο άγνωστο μέχρι τώρα, που υπερβαίνει για το μέσο ειδικό το συνηθισμένο μέτρο προόδου ,ή ,αλλιώς, την σχετική και γνωστή στάθμη τεχνικής». Προϋποθέσεις κατοχύρωσης μιας εφεύρεσης με ΔΕ, και την εξασφάλιση της σχετικής 20ετούς προστασίας είναι λοιπόν να είναι νέα, να έχει τεχνικό χαρακτήρα, να παρουσιάζει εφευρετική δραστηριότητα και να υπάρχει η δυνατότητα βιομηχανικής της εφαρμογής. Στην περίπτωση του λογισμικού πρέπει να συντρέχει επιπλέον  η βασική προϋπόθεση της ένταξης του επιτεύγματος σε τεχνολογικό τομέα. Η προϋπόθεση αυτή συντρέχει όταν το πρόγραμμα που χρησιμοποιεί η εφεύρεση «τρέχει» στον υπολογιστή επιλύοντας ένα τεχνικό πρόβλημα ή επιφέρει ένα τεχνικό αποτέλεσμα πέραν του αυτονόητου, ότι δηλαδή λειτουργεί τον υπολογιστή. Μια εφεύρεση που εφαρμόζεται σε υπολογιστή δεν θεωρείται ότι συνιστά τεχνική συμβολή απλώς και μόνο επειδή εμπλέκεται η χρήση υπολογιστή, δικτύου ή προγραμματιζόμενης συσκευής.

    Συμπερασματικά λοιπόν, ενώ το ελληνικό, το ευρωπαϊκό και το αμερικανικό νομοθετικό σύστημα δεν προβλέπουν μέχρι σήμερα ρητώς προστασία του λογισμικού μέσω του συστήματος προστασίας των ευρεσιτεχνιών, αντιθέτως το απαγορεύουν η διεθνής νομολογία και οι αποφάσεις των Εθνικών ή Περιφερειακών Γραφείων Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας παγκοσμίως κινούνται πλέον προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μάλιστα, κοινός τόπος και σημείο ταύτισης της ευρωπαϊκής και αμερικανικής πρακτικής, νομοθεσίας και νομολογίας είναι ότι οι διαδικασίες που «χρησιμοποιούν υπολογιστές μπορούν να κατοχυρωθούν με ΔΕ αλλά η προστασία αυτή δεν επεκτείνεται στα προγράμματα λογισμικού «αυτά καθ’ αυτά» (“us such”).

    Παρόλα αυτά, υπάρχει  έντονος αντίλογος εν προκειμένω ο οποίος εκκινεί από την αντίληψη ότι ενώ βάση των νόμων τα ΔΕ καλύπτουν συγκεκριμένες εφαρμογές της φυσικής επιστήμης (τεχνικές εφευρέσεις),στην περίπτωση του λογισμικού θα έπρεπε να καλύπτουν αφηρημένες ιδέες ή πιο παραστατικά, παραχωρώντας ΔΕ στο λογισμικό «αντί να πατεντάρουμε μια συγκεκριμένη ποντικοπαγίδα, πατεντάρουμε κάθε μέσο παγίδευσης θηλαστικών». Οι πατέντες στο λογισμικό ιστορικά λοιπόν, έχουν συνδεθεί με πλήθος προβλημάτων όπως, για παράδειγμα, η παρεμπόδιση του ανταγωνισμού στη βιομηχανία της πληροφορικής, η δημιουργία φραγμών και προσκομμάτων στην ανάπτυξη νέων εταιριών, κυρίως ΜΜΕ αλλά και ατόμων-δημιουργών προγραμμάτων που δραστηριοποιούνται μεμονωμένα στον χώρο του λογισμικού, εξυπηρετώντας κυρίως τα συμφέροντα μεγάλων επιχειρήσεων δημιουργώντας μονοπωλιακά καθεστώτα στην αγορά που υποσκάπτουν τα θεμέλια του υγιούς ανταγωνισμού.

    Το κρίσιμο λοιπόν, ερώτημα που γεννάται εν προκειμένω είναι αν μία τυχόν διεύρυνση της έννοιας της εφεύρεσης που θα επέτρεπε να υπαχθεί σ’ αυτήν το λογισμικό, θα ήταν σκόπιμη για την οικονομία και την κοινωνία. Κατά τη γνώμη της γράφουσας το δίκαιο και οι νόμοι, ως γραπτή πηγή αυτού, δημιουργούνται από, αλλά και για, τον άνθρωπο. Γεννιούνται, εξελίσσονται και αναπλάθονται από την κοινωνία και «χέρι με χέρι» με αυτήν, ακολουθώντας την εξέλιξη της ροής και τις ανάγκες της.  Ένας νόμος στατικός, ο οποίος δεν αφουγκράζεται την ανάγκη της κοινωνίας για εξέλιξη και πρόοδο δεν μπορεί παρά να καταλήξει παρωχημένος, «γράμμα κενό» και de facto, αργά ή γρήγορα, να παραγκωνιστεί. Στο πεδίο του λογισμικού και γενικότερα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) η τεχνολογία φαίνεται να «τρέχει» γρηγορότερα από το δίκαιο. Έτσι εναπόκειται στους ίδιους τους δημιουργούς (νομοθετική εξουσία), εφαρμοστές (εκτελεστική εξουσία) αλλά και ερμηνευτές αυτού και απονομείς της δικαιοσύνης (δικαστική εξουσία) να προβούν σε τυχόν άρση ή άμβλυνση των συγκρούσεων ανάμεσα στα nomina και στα realia, ανάμεσα στις νομικές έννοιες και την πραγματικότητα.  Έτσι, οι νόμοι θα μπορούν να επιτελέσουν εν τοις πράγμασι τη λειτουργία τους, ήτοι την ρύθμιση της κοινωνικής ζωής και την εξυπηρέτηση του κοινωνικού συνόλου, μέσω της δημιουργίας μιας  ευνομούμενης, ραγδαίως εξελισσόμενης ψηφιακής κοινωνίας, ενός σύγχρονου «Etat de Droit».

     
     
     

     

Προβολή Τροφοδοσίας RSS με μορφή XML
Με χρήση του Community Server (Commercial Edition), από την Telligent Systems